LINGVA LATINA PER SE ILLVSTRATA PARS I: FAMILIA ROMANA
CAPITVLUM TETIVM: PVER IMPROBVS
Neste terceiro capítulo, haverá uma história sobre o cotidiano da família romana a quem fomos introduzidos no capítulo anterior. A história se passe envolta das crianças e há doze novos verbos a serem aprendidos aqui. Portanto, o foco do capítulo três são os verbos.
VERBOS
Aqui são os doze verbos novos:
01. cantat = cantar
02. pulsat = acertar / golpear
03. plōrat = chorar
04. rīdet = rir
05. vocat = chamar
06. venit = vir
07. interrogat = interrogar/ perguntar
08. respondet = responder
09. dormit = dormir
10. audit = ouvir
11. verberat = surrar
Note que são todos verbos no singular (terminação ___t) como vimos com o verbo "est". Lembrando que os verbos no plural vão terminar em ___nt (como vimos com "sunt"). Geralmente os verbos são colocados no final da sentença.
A primeira oração que lemos neste capítulo é: "Iūlia cantat". Outras seguem o mesmo estilo: "Mārcus rīdet", "Aemilia venit", "pater dormit", etc, que mostram quem praticou a ação e o verbo. Mas também temos orações menos simples, tais como: "Mārcus Iūliam pulsat", que, por sua vez, mostram quem praticou a ação e em quem: ""Quīntus Mārcus videt", "Iūlia Aemiliam vocat".
Observação: para procurar um verbo no dicionário, procure pela primeira pessoa do singular do tempo presente do indicativo (eu), que termina em ___o (exemplos: canto, pulso, plōro...)
Observação: para procurar um verbo no dicionário, procure pela primeira pessoa do singular do tempo presente do indicativo (eu), que termina em ___o (exemplos: canto, pulso, plōro...)
SUJEITO (NOMINATIVO) E OBJETO DIRETO (ACUSATIVO)
Nōminātīvus e Accūsātīvus
De forma que em "Mārcus Iūliam pulsat", temos por sujeito quem pratica a ação (Mārcus), o objeto direto (Iūliam) e o verbo transitivo direto (pulsat). O sujeito em latim vai se chamar NOMINATIVO e o objeto direto, ACUSATIVO. Agora iremos ver como se formam esses tipos de orações:
Você se lembra dos nomes dos personagens? Mārcus e Iūlia, correto? Então, quando precisamos colocar certa palavra (mesmo sendo substantivos próprios) na forma de objeto direto, iremos substituir o final da palavra por ___AM e ___UM. Quando a palavra termina em ___a, como em "Iūlia", trocamos por ____am, "Iūliam". E quando termina em ___us, como em "Mārcus", trocamos por ___um, "Mārcum".
Mārcus puellam pulsat.
Iūlius īrātus puerum improbum verberat.
Atenção para o sujeito implícito (antigo oculto do português):
Iūlius eum nōn audit, quia dormit. (=quia Iūlis dormit)
PRONOMES
Prōnōmen: eam, eum, mē, tē
Porém, às vezes, você terá no lugar do acusativo (___am e ___um) os pronomes "eam" e "eum" para palavras femininas e masculinas, respectivamente.
Mārcus plōrat, quia māter eum verberat.
A própria formação da palavra "prōnōmen" já nos dá a ideia de seu uso: prō = ao invés de; e nōmen = nome.
Também temos "mē" e "tē" equivalentes a "me" e "te" do português.
Aemilia interrogat: "Quis mē vocat?"
Quīntus respondet: "Iūlia tē vocat."
POR QUE/PORQUE
Causa
Cūr____? ⇒ Por que____? (usado para perguntas)
____quia ⇒ Porque_____. (usado para respostas, pode vir antes da sentença ou depois)
Aemilia Quīntum interrogat: "Cūr Iūlia plōrat?"
Quīntus respondet: "Iūlia plōrat, quia Mārcus eam pulsat."
E NÃO / MAS NÃO = NEQVE
Também temos o "neque" que é o "et nōn / sēd non":
Iūlius Quīntum nōn autit neque venit.
Iūlius venit, neque Aemilia eum videt.
PRONOMES RELATIVOS
____que____ ⇒ ___quī___ (masculino) e ____quae____ (feminino)
Puer quī puellam pulsat improbus est! (quī: diz respeito a "puer")
Puella quae cantat laeta est. (quae: diz respeito a "puella")
PRONOMES INTERROGATIVOS
Nominativo: quis (m) / quea (f) ⇒ "Quis est puer quī rīdet?" / "Quae est puella quae plurat?"
Acusativo: quem (m) / quam (f) ⇒ "Quem vocat Quīntus?" / "Puella quam Mārcus pulsat est Iūlia."
RESPOSTAS
PENSVM A
Cūr Mārcus Iūliam pulsat? Mārcus Iūliam pulsat, quia Iūlia cantat. Iūlia plōrat, quia Mārcus eam pulsat. Iūlia: "Mamma! Mārcus mē pulsat." Aemilia puellam audit et venit. Māter Quīntum videt et eum interrogat: "Quis mē vocat?"Quīntus respondet: "Iūlia tē vocat."
Iūlius dormit. Quīntus Iūlium vocat: "Pater!"Mārcus rīdet, quia Iūlius nōn venit. Aemilia Mārcum verberat. Iūlius venit, quia Mārcus plōrat. Iūlius Aemiliam et Mārcum et Quīntum et Iūliam videt. Iūlius: "Puer quī parvam puellam pulsat improbus est." Iūlius puerum improbum verberat. Quem Iūlius verberat? Puer quem Iūlius verberar est Mārcus. Mārcus plōrat. Puer quī plōrat laetus nōn est. Puella quae cantat laeta est.
PENSVM B
Puella cantat: "Lalla". Puella quae cantat est Iūlia. Iūlia laeta est. Puer improbus puellam pulsat. Puella plōrat: "Uhuhū!" Puer rīdet: "Hahahae!" Puer quī rīdet est Mārcus. Iūlia Aemiliam vocat: "Mamma!" Aemilia venit, et Quīntum interrogat: "Cūr Iūlia plōrat?" Quīntus respondet: "Iūlia plōrat, quia Mārcus eam pulsat." Aemilia: "Mārcus puer probus nōn est, puer improbus est. Ubi est pater?" Aemilia Iūlium nōn videt. Quīntus: "Pater nōn hic est." Quīntus Iūlim vocat: "Pater!" Iūlius Quīntum nōn audit. Cūr Iūlius Quīntum nōn audit? Iūlis eum nōn audit, quia dormit. Mārcus plōrat, quia Aemilia eum verberat, Iūlius Mārcum audit; iam Iūlius nōn dormit. Quem Aemilia verberat? Aemilia Mārcum verberat. Puer quem Aemilia verberat improbus est. Iūlia laeta nōn est neque rīdet.
PESVM C
Quis Iūliam pulsat? Mārcus Iūliam pulsat.
Cūr Iūlia plōrat? Iūlia plōrat, quia Mārcus eam pulsat.
Quīntusne quoque Iūliam pulsat? Quīntus nōn Iūliam pulsat.
Quem Quīntus pulsat? Quīntus Mārcum pulsat.
Cūr Aemilia venit? Aemilia venit quia Iūlia eam vocat.
Quis Iūlium vocat? Quintus Iūlium vocat.
Cūr Iūlius Quīntum nōn audit? Iūlis Quīntum nōn audit, quia dormit.
Quem audit Iūlius? Iūlius Mārcum audit.
Cūr Mārcus plōrat? Mārcus plōrat, quia Aemilia eum verberat.
Rīdetne Iūlia? Iūlia nōn rīdet.
Num "Mārcus" accūsātīvus est? "Mārcus" nōn accūsātīvus, sed nōminātīvus est.
Num "Iūliam" nōminātīvus est? "Iūliam" nōn nōminātīvus, sed accūsātīvus est.
Quid est "dormit"? "Dormit" verbum est.